Hanes

Sefydlwyd Clwb Rygbi Y Bala yn 1980 fel tim ‘iau’ o fewn strwythur Undeb Rygbi Cymru yr adeg honno gan chwarae nifer o gemau cyfeillgar yn erbyn ail neu drydydd timau clybiau rygbi cyfagos. Defnyddiwyd caeau a chyfleusterau’r ysgol ar gyfer y gemau.

Ymhen amser cafodd y clwb fenthyciad gan wr busnes lleol I brynu caeau ar gyfer chwarae rygbi a daeth Maes Tegid yn gartref i’r clwb. Crewyd dau gae ac yna ymhen blynyddoedd daeth cyfle I brynu tir ychwanegol a chreu trydydd cae chwarae. Mae’r clwb yn falch iawn o’r ffaith eu bod yn berchen ar Faes Tegid ac wedi gweithio’n galed i ad-dalu’r ddyled.

Y cam nesa yn natblygiad y clwb oedd cael cyfleusterau ar y cae a chyda cymorth gwirfoddol aelodau a chyn-aelodau gyda sgiliau cynllunio ac adeiladu a drwy ymgyrchoedd codi arian llwyddwyd i godi adeilad pwrpasol yn cynnwys pedwar o ystafelloedd newid, ystafell I’r dyfarnwr, ystafell cymorth cyntaf, cegin a thoiledau. Yn ystod y blynyddoedd yma byddai holl dimau y clwb yn oedolion, ieuenctid a phlant yn mynd I’r Plas Coch, tafarn yn y Bala am luniaeth ar ôl y gemau. Nid oedd hyn yn ddelfrydol yn arbennig o ran y plant.

Roedd gan Brian ‘Yogi’ Davies, chwaraewr a hyfforddwr a barlyswyd mewn damwain yn y sgrym yn ystod ei gem ola I’r clwb weledigaeth o godi estyniad I’r ystafelloedd newid. Byddai yn cynnwys ystafell a chegin fyddai’n le I blant gael cyfarfod a chael bwyd ar ol ei gemau. Yn anffodus bu farw Yogi cyn gweld ei weledigaeth yn cael ei wireddu ond unwaith eto llwyddwyd I godi’r estyniad sydd yn cael ei adnabod fel Ystafell Yogi. Dyma erbyn hyn lle mae holl dimau’r clwb yn cyfarfod ar ôl gemau am fwyd a diod ac yn le hefyd lle mae cefnogwyr a chyn-chwaraewyr yn medru mynd am ddiod a sgwrs.

Llwyddodd y clwb yn ddiweddar I gael trwydded lawn ac mae cynlluniau ar y gweill I ymestyn y bar. Mae’r datblygiadau hyn yn sicr wedi dyfnhau yr ymdeimlad o berthyn ymysg aelodau’r clwb o bob oedran. O ran datblygiadau eraill mae’r clwb yn ddiweddar wedi prynu y maes parcio gan Barc Cenedlaethol Eryri ac mae cynlluniau I’w ehangu, yn ogystal a chynllun I ddarparu ystafell ffitrwydd I’r chwaraewyr. Mae ymholiadau hefyd yn cael eu gwneud ynglyn a’r posibilrwydd o gael cae ymarfer 4G.

Mae Clwb Rygbi Y Bala wedi tyfu o fod ag un tîm o ddynion i ymfalchïo bellach mewn dros 350 o aelodau sy’n chwarae (dynion a menywod ym mhob oedran rhwng 6 a 50 oed). Ar hyn o bryd, mae gan y clwb ddau dîm dynion hŷn (tîm 1af ac 2il) a thîm merched hŷn, pob un wedi’i ategu gan dimau ieuenctid gwrywaidd a benywaidd. Rydym yn darparu rygbi plant i ferched a bechgyn dan 8, dan 10, dan 12, dan 14 a dan 16. Mae’r clwb hefyd yn hwb ar gyfer timau merched Gwylliaid Meirionnydd. Profwyd cryn lwyddiant dros y blynyddoedd gyda tim cyntaf y dynion yn ennill Prig Gynghrair y Gogledd, y Tim Merched Hyn yn ennill y Bowlen Genedlaethol yn Stadiwm y Principality eleni  a Chynghrair y Gogledd ac mae’r llwyddiannau o ran y timoedd iau bechgyn a merched yn rhy niferus I’w henwi. Mae nifer o’r clwb hefyd wedi cynrychioli Cymru ar wahanol lefelau ac oedran.

 Ochr yn ochr â’r nod craidd o hyrwyddo rygbi yn y Bala, mae gan y clwb rôl bwysig wrth ddarparu cyfleoedd i unigolion o bob gallu ac oedran gadw’n heini a mwynhau’r gêm. Yn ystod ac ar ôl COVID, roedd perygl sylweddol o bobl ifanc yn cael eu hynysu ac yn dioddef o broblemau iechyd meddwl mewn cymunedau gwledig fel y Bala. Mae’r clwb wedi cymryd rôl flaenllaw wrth weithio gydag ysgolion a sefydliadau lleol i ddarparu lle diogel i fechgyn a merched gymryd rhan mewn gweithgareddau iach rheolaidd. Mae’r bobl ifanc hynny nad ydynt yn arbennig o awyddus i chwarae yn cael eu hannog i wneud rhywfaint o waith ffitrwydd ac i wirfoddoli yn y clwb.